انگاره اي مبني بر عمل، درباره ي اخلاق در خانواده

همسرم مرا درك نمي كند!‏
مادرم عصباني ام مي كند!‏
پدرم مرا نمي بيند!‏
برادرم فقط خود را مي بيند!!‏
---
رفتار ما نمايشي از انديشه ي ماست
به بياني راحت تر
آن طور كه مي انديشيم رفتار مي كنيم
مشكلي كه خيلي اوقات پيش مي آيد اين است كه براي خانواده حتي وقت فكر كردن هم نداريم چه برسد به تصحيح انديشه و اصلاح آن

راهي كه به عنوان يك گزينه در حل مشكلاتي اينچنين مطرح است استفاده از فرصتي به نام انديشه است
ما فرصت داريم تا با انديشه اي فعال (كه در آن به جاي تسليم شرايط شدن‏، به فكر راه حل باشيم) و با كمك دوستان و اطرافيان به مشكلاتمان فكر كنيم
و جايگاه خود را نسبت به هر مشكل بسنجيم
و نسبت به نتيجه ي اين تفكر اقدام كنيم

اين كه خواهرم با برادرم مشكل دارد با اين كه من با خواهرم مشكل دارم موضوعي متفاوت است
و يا حتي اگر من با مادرم مشكل دارم با اين كه با برادرم مشكل دارم موضوعي متفاوت است
زيرا
جايگاه مادر و برادر در زندگي من جايگاهي متفاوت است
در نتيجه
شايد بهتر باشد ابتدا جايگاه هر كسي را معلوم كنيم و نسبت به آن جايگاه براي حل مشكل اقدام كنيم

انديشيدن براي حل مشكلات خود (و البته ديگران) و استفاده از كمك ديگران (بدون خجالت!) زندگي را بهتر مي كند

چند شرط اخلاقی برای بحث های مکتوب

داشتم ویکی پدیا را می خواندم که به صفحه جالبی در مورد نحوه بحث کردن در تالارهای گفتگوی ویکی پدیا رسیدم. نکته قابل تامل این است که این نکات برای سایتی نوشته شده که به شدت به آن ها نیازمند است. بنابراین آن ها را بسیار کاربردی(و البته تا حد خوبی اصلاح شده، به خاطر نحوه نگارش مقاله در ویکی پدیا) می بینم. مواردی از آن را اینجا می آورم.

• نسبت به دیگران حسن نیت داشته باشید.
• با دیگران همانطور رفتار کنید که انتظار دارید با شما رفتار کنند - حتا اگر آنها تازه‌وارد هستند. همهٔ ما زمانی تازه‌وارد بودیم...
• خواهش می‌کنیم، باادب باشید! 
• نزاکت داشته باشید.(در مورد اصطلاح نزاکت ویکی پدیا توضیحاتی دارد)
• به یاد داشته باشید که متن خام، ابهام‌آمیزتر و غالباً بی‌ادبانه‌تر از زمانی به نظر می‌رسد که شخصی واژه‌های همان متن را به صورت شفاهی به شما بگوید. کنایه همیشه روشن نیست. متن، بدون ایما و اشاره‌های صورت و بدن و یا لرزش تارهای صوتی تولید می‌شود.مراقب واژه‌هایی که انتخاب می‌کنید باشید - شاید چیزی که منظور شماست برابر با چیزی که دیگران از متن شما استنباط می‌کنند نباشد و شاید چیزی که شما می‌خوانید معادل منظور نویسنده نباشد.
• اگر شخص دیگری با نوشتهٔ شما موافق نیست، دلایل روشنی برای درستی آن بیاورید.
• هرگاه پاسخی برای یک رد یک موضوع ندارید، آن را تصدیق کنید؛ اگر آن موضوع با سلیقه یا درک شما مطابقت ندارد آن را بپذیرید.
• هرچند رعایت ادب در زمانی که بحث‌ها بالا گرفته‌است بسیار مشکل به نظر می‌رسد اما تلاش کنید در زمان‌هایی که دیگر ویرایشگران به اندازهٔ کافی با ادب نیستند، شما باادب‌تر از آنها باشید، نه بی‌ادب‌تر!
  به این شکل دست‌کم به سوی میدان مبارزه کشیده نمی‌شوید.
• با اینحال بکوشید تا به شکلی غیرجانبدارانه به طرف مقابل بفهمانید که با لحن وی راحت نیستید -- در غیر این صورت ممکن است آنها با خود بیندیشند که شما خنگ‌تر از آن هستید تا باریک‌بینی شان را تشخیص دهید و حتی شاید به این صورت به شکلی آنها را تشویق کنید (برای مثال: «برای من مسلم است که لحن شما در متن بالا کنایه‌آمیز است، ولی فکر نمی‌کنم این وضعیت کمکی به حل مشکل کند. به هر حال به نظر من مطلب شما درست نیست زیرا...»).
• در طول یک بحث جاندار ما غالباً چیزی می‌گوییم که بعدها آرزو می‌کنیم که کاش چنان واژه‌هایی به کار نبرده بودیم.
• آماده عذرخواهی باشید. 
• ببخشید و بگذرید.
• تعصب‌ها و جانبداری‌های خود را تشخیص دهید و مراقب آنها باشید.
• در زمان مقتضی دیگران را ستایش کنید. هر شخصی دوست دارد که دیگران از او تعریف کنند، به ویژه در جایی که همه بر اساس توافق کار می‌کنند. برای شخص مورد نظر یک یادداشت کوچک در صفحهٔ بحثش بگذارید.
• بین دیگران میانجیگری کنید.
• اگر در حال دعوا هستید، کار خود را متوقف کنید، اگر در حال میانجیگری هستید این پیشنهاد را به طرفین بدهید.
  آرام باشید. اگر خشمگین شده‌اید، دیگر چیزی ننویسید و یا ویرایش نکنید. پس از یک روز یا یک هفته بازگردید. سپس ممکن است متوجه شوید شخص دیگری دنبال کار شما را گرفته و نظر شما پیروز شده‌است. اگر کسی حاضر به میانجیگری نشده، از دیگران تقاضا کنید.
• به یاد بیاورید که شما با انسان‌ها طرف هستید. این انسان‌ها اشخاصی هستند که احساس دارند و به احتمال زیاد اشخاص دیگری هم در جهان هستند که آنها را دوست دارند. با دیگران محترمانه برخورد کنید.
• قانون طلایی را به یاد بیاورید: «با دیگران همانطور رفتار کنید که می‌خواهید آنها با شما رفتار کنند.»

منبع: ویکی پدیا: آداب معاشرت

شرایط اخلاقی نقد

فهم سخن و تبحر در موضوع

امام علی(ع) در نامه ی خود به امام حسن(ع) چنین می فرماید: «پس اگر دانستن چیزی ... بر تو دشوار گردد آن دشواری را از نادانی خود به حساب آر! چه تو نخست که آفریده شدی، نادان بودی سپس دانا گردیدی. وچه بسیار آنچه نمی دانی و در حکم آن سرگردانی، و بینشت در آن راه نمی یابد سپس آن را نیک می بینی و می دانی.»

نقد کردن بدون فهمیدن و رد کردن بدون درک کردن، نشانه ی گستاخی جاهلانه و حق ناشناسی نقاد است. داشتن تبحر و مهارت کافی در موضوع مورد نقد یکی از شرایط اخلاقی نقد است.

کنار نهادن حب و بغض (کینه، دشمنی)

تاثیر حب و بغض تا آنجا است که میتواند هنر را عیب و عیب را هنر جلوه دهد. کسی که به قصد مچگیری به نقد یک اندیشه یا رفتار می پردازد قطعا از درک حقیقت آن عاجز خواهد بود. کسی که با نگاه عاشقانه یا با نگاه مغرضانه و مبغضانه به مسئله ای می نگرد به سختی می تواند همه ی ابعاد و جنبه های آن را به درستی درک کرده و سره یا ناسره ی آن را تشخیص دهد. اصولا برای چنین کسی درک مسئله موضوعیت ندارد بلکه مسائل دیگری است که او را به نقد وا داشته است.

پرهیز از نقد متقابل

بسیاری از نویسندگان در پاسخ نقد های یک ناقد، بدون آن که به پاسخگویی نقد ها بپردازند به بررسی آثار ناقد و مطالعه ی سرگذشت و تاریخچه ی ناقد پرداخته و می کوشند تا به گونه ای از لابلای اندیشه ها و اعمال خودش بی عملی ها و نادرستی هایی را استخراج کنند و به رخ ناقد بکشند. همین است که موجب هراس از نقد شده است. عمل نکردن ناقد به سخنان خودش دلیل بی اعتباری و نادرستی نقد او نمی شود. تنها ثمره و پیامد نقد متقابل محروم کردن خود از هدایتها و نصایح دیگران است.

به گفته بنگر نه به گوینده

کسی که مورد نقد قرار می گیرد به جای پرداختن به پاسخ های ناقد به کالبد شکافی نیت و انگیزه او اقدام می کند. انگیزه خوانی یکی از مغالطاتی است که در بسیاری از گفتگوها و مشاجرات سیاسی و اجتماعی و حتی علمی رواج دارد. "میتوان منشا این مغالطه را این تصور خطا دانست که امکان ندارد یک عقیده ی صحیح و مستدل از سوی شخصی ارائه شود که دارای موقعیت مناسب علمی ، اجتماعی و ... نیست یا انگیزه های غیر مقبولی دارد "

امیر مومنان (ع) : حکمت گمشده ی مومن است . پس آن را فراگیر هرچند از منافقان باشد .

تفکیک اندیشه و رفتار از فرد

هرگز نباید نقد ناقد رابه معنای درافتادن با شخص صاحب اندیشه یا رفتار تلقی کرد. کسی که یک اندیشه را نقد می کند یا ناراستی های یک رفتار را نشان می دهد مي خواهد بیزاری خود را از ناراستی و نادرستی اعلام کند و نه از فردی که مورد نقد قرار گرفته است .

لزوم بردباری و نقدپذیری

«هرگز نیکی و بدی یکسان نیست. بدی را با نیکی دفع کن ناگاه (خواهی دید) همان کس که میان تو و او دشمنی است، گویی دوستی گرم و صمیمی است.» ( فصلت (41) : 34 )

پرهیز از برچسب زدن

برچسبهایی از قبیل "ارتجاعی"، "قشری"، "غربی"، "غربزده"، "علم زده"، "لیبرال"، "فاشیست"، "مستبد"، "انحصارطلب"، "ملی گرا"، "کهنه گرا"، "ارسطوئی"، "پوپری"، "قرون وسطایی" و امثال آن که اغلب به منظور تحقیر منتقد یا شخص و گروه مورد انتقاد صورت می گیرد کرارا از سوی افراد مختلف در نقد دیگران و یا در پاسخ به نقد ها به کار میرود . چنین برچسب هایی حتی اگر درست هم باشند، هرگز خللی در بیان های منطقی یک اندیشه ایجاد نمی کنند. قرون وسطایی بودن یک اندیشه هرگز مستلزم نادرستی یا درستی آن نیست. همانطور که نو بودن یک فکر مستلزم درستی یا نادرستی آن نیست .

آغاز کردن از خود

«ای کسانی که ایمان آورده اید چرا سخنی می گویید که عمل نمی کنید؟ نزد خدا بسیار موجب خشم است که سخنی بگویید که عمل نمی کنید.» ( صف (61) : 3-2 )

 پیامبر اکرم: "خوشا به حال کسی که عیوب خودش او را از عیب گویی دیگران باز داشته است "

 اگر ما واقعا به قصد اصلاح و رفع نقایص به نقد اندیشه ها یا رفتار های دیگران می پردازیم بهتر است از خود شروع کنیم و پیش از هر کس دیگری به اصلاح و نقد خود بپردازیم

منبع:آیین زندگی اخلاق کاربردی، احمد حسین شریفی، دارالهدی

معرفی کتاب “مباحث جاری در اخلاق کاربردی”،آندرو آی. کوهن و کریستوفر هیث ولمن

کتاب “مباحث جاری در اخلاق کاربردی”، ۱۱ بخش دارد که در هر بخش دو مقاله در مقابل هم نگاشته شده است. اینها مقالاتی تازه سفارش شده به قلم برخی نظریه پردازان برجسته معاصر در این رشته است. فیلسوفان، نظریه پردازان اجتماعی و دانشمندان حقوق، بر سر موضوعاتی ماندگار و ارزش های ویژه معاصری، مانند سقط جنین، تبعیض مثبت، حیوانات، اعدام، شبیه سازی، قتل ترحمی، مهاجرت، پورنوگرافی (هرزگی جنسی)، زندگی خصوصی در جامعه مدنی، ارزش های طبیعت و گرسنگی جهانی، در تقابل با یکدیگر قرار گرفته اند. نویسندگان مقالات مذکور از پیشرفت های تازه در اخلاق و نظریه سیاسی، اقتصاد، علم و سیاست عمومی بهره جسته اند. مقالات آنها با بیانی ساده و قلمی روان نگاشته شده تا برای دانش آموزان مقدماتی قابل فهم باشد؛ اما در عین حال استدلال های قاطع و موشکافانه ای را مطرح کرده اند که دقت دانشمندانی را که با این موضوع مهم سروکار دارند، طلب می کند.

از سایت آفتاب

حوصله ندارم

نمی دانم چراهمیشه قرعه رفتار بی ملاحظه، به خانه می افتد!

اخلاق کاربردی، اخلاق عملی و اخلاق اسلامی

اخلاق كاربردي با اخلاق عملي تفاوت دارد.اخلاق عملي در برابر اخلاق نظري است و به خوب و بد اعمال يا به وجوب و حرمت آنها مي‌پردازد، در حالي كه ما در اخلاق كاربردي به تطبيق و كاربرد اصول در عمل و رفع تعارضها مي پردازيم.

...[در باب تفاوت اخلاق کاربردی و اخلاق اسلامی(هنجاری) باید گفت:] اخلاق كاربردي به گستردگي اخلاق هنجاري نيست. ما در اخلاق هنجاري فضايل و رذايل را مورد بررسي قرار مي‌دهيم ولي در اخلاق كاربردي وارد حوزه‌‌هاي خاصي مي‌شويم كه هر فرد دانشجويي بطور روزمره با آنها درگير است. خيلي از دانشجويان مي‌گويند من مي‌دانم غيبت بد است و مثل خوردن گوشت برادر مؤمن است اما به اين قضايا مبتلا هستم. مي‌دانم دروغ‌گويي بد است اين عواقب را دارد اما مبتلا هستم؛ بگوييد چه كار كنم كه دروغ نگويم؟ انديشمندان حوزه اخلاق كاربردي معتقدند كه مي‌توانند راهكار‌هايي براي رفع اين معضلات و بيماري‌هاي اخلاقي ارائه بدهند.

برگرفته از مصاحبه احمد حسین شریفی با نشریه معارف

دیگه حالم ازت به هم می خوره

اگر از دوستی جدا می شوی، رشته ای از دوستی را بگذار بماند
تا اگر روزی خواست، با همان رشته به دوستی برگردد.

قسمتی از وصیت امام علی به فرزندش امام حسن